Budzisz się rano bardziej zmęczony niż wieczorem, włosy zostają na szczotce przy każdym czesaniu, skóra jest sucha i blada, w kącikach ust pękają bolesne zajady, a po południu marzysz tylko o drzemce. Idziesz więc rano do punktu pobrań, robisz podstawową morfologię, TSH, glukozę i żelazo. Odbierasz wyniki w aplikacji, patrzysz na kolumnę z widełkami referencyjnymi: ani jednej strzałki w górę, ani jednego wykrzyknika na czerwono! Kiedy pokazujesz kartkę w gabinecie, słyszysz krótkie podsumowanie: „Wyniki ma Pani książkowe. Taki mamy dziś szybki tryb życia, proszę mniej się stresować, wziąć magnez z apteki i wyspać się w weekend”.
W tym artykule
Wychodzisz z gabinetu z poczuciem, że chyba zaczynasz sobie wmawiać choroby. W gabinecie dietetyki klinicznej Fizjomedica w Szczecinie nasza specjalistka, mgr Klaudia Skrzypczak, niemal codziennie słyszy tę samą historię. I zawsze zaczyna od najważniejszego wyjaśnienia: nie wariujesz i nie wymyślasz sobie objawów – to, że Twój wynik mieści się w szerokich widełkach laboratorium, wcale nie oznacza, że Twój organizm ma optymalne warunki do produkcji energii! Zobacz, skąd biorą się „widełki laboratoryjne” i jak za pomocą funkcjonalnej analizy krwi wyłapujemy ukryte niedobory na długo przed tym, zanim zamienią się w pełnoobjawową chorobę!
Skąd biorą się „normy laboratoryjne” i dlaczego mieszczą się w nich ludzie… skrajnie wyczerpani?
Większość pacjentów myśli, że widełki referencyjne na wydruku z laboratorium (np. dla ferrytyny od 10 do 150 ng/ml albo dla witaminy B12 od 197 do 771 pg/ml) zostały ustalone przez naukowców jako „zakres idealnego zdrowia”. Nic bardziej mylnego!
- Norma laboratoryjna to zwykła średnia statystyczna (95% populacji): Laboratorium bierze wyniki tysięcy osób, które przyszły zbadać krew w danym regionie (a przecież większość ludzi idzie do laboratorium dlatego, że już coś im dolega, są przemęczeni lub niedożywieni!), odrzuca po 2,5% skrajnych wyników z dołu i z góry, a resztę ogłasza „normą”.
- Granica patologii a optimum funkcjonalne: W rezultacie dolna granica normy laboratoryjnej oznacza moment, w którym nie trafisz jeszcze dzisiaj na oddział szpitalny z ciężką anemią, ale od dawna nie wystarcza Ci już paliwa na regenerację układu nerwowego, produkcję hormonów tarczycy i utrzymanie cebulek włosów!
4 „ciche alarmy” w Twoich badaniach krwi, które mijają niezauważone przy pobieżnym czytaniu
Podczas konsultacji dietetyki klinicznej w Fizjomedica Szczecin nie patrzymy wyłącznie na to, czy wynik „świeci się na czerwono”. Czytamy Twoje badania jak detektyw łączący powiązane ze sobą tropy:
-
Zagadka MCV w zwykłej morfologii i ukryty niedobór B12 oraz folianów (B9)
Spójrz na swoją zwykłą morfologię krwi za kilkanaście złotych. Widzisz tam wskaźnik MCV (średnią objętość krwinki czerwonej) z normą np. 80–99 fl. Twój wynik wynosi 94 lub 96 fl – formalnie „w normie”.
- Dla dietetyka klinicznego MCV powyżej 90–92 fl to natychmiastowa lampka ostrzegawcza! Dlaczego krwinka robi się coraz większa („napompowana”)? Ponieważ w szpiku kostnym brakuje aktywnej witaminy B12 lub kwasu foliowego (B9) niezbędnych do prawidłowego podziału DNA komórki!
- Co więcej, badanie samej całkowitej witaminy B12 w surowicy często daje złudnie prawidłowy wynik (np. 300 pg/ml), ponieważ pokazuje też nieaktywne analogi tej witaminy, które krążą we krwi, ale nie wchodzą do środka komórek! Dopiero zestawienie MCV z homocysteiną, aktywną B12 (holotranskobalaminą) i kwasem metylomalonowym (MMA) odsłania prawdę o przyczynie Twojego zmęczenia, drętwienia rąk i mgły mózgowej!
-
„Hemoglobina idealna, żelazo w normie”, a ferrytyna na dnie!
Wielu pacjentów bada za własne pieniądze samo „żelazo w surowicy”. Tymczasem stężenie żelaza we krwi zmienia się z godziny na godzinę w zależności od tego, co zjadłeś wczoraj na obiad! Prawdziwym magazynem żelaza w Twoim organizmie jest białko ferrytyna.
- Norma laboratoryjna dla ferrytyny u kobiet często zaczyna się od 10–13 ng/ml. Jeśli masz wynik 14 ng/ml, komputer w laboratorium nie zaznaczy błędu. Tymczasem przy ferrytynie poniżej 35–40 ng/ml Twój organizm włącza tryb awaryjny: odcina dopływ żelaza do włosów (masowe wypadanie!), hamuje konwersję hormonów tarczycy (zimne dłonie i stopy, spowolniony metabolizm) i zmniejsza produkcję dopaminy w mózgu!
- A co, jeśli łykasz żelazo miesiącami, a ferrytyna nie rośnie? W Fizjomedica sprawdzamy oś Miedź – Ceruloplazmina – Cynk – Witamina A – Żołądek (bo bez miedzi i ceruloplazminy żelazo nie może zostać wbudowane i zapakowane do magazynów!).
-
Homocysteina – cichy barometr Twojej metylacji i naczyń krwionośnych
Norma laboratoryjna dla homocysteiny sięga często aż 12–15 µmol/l. Jednak z punktu widzenia fizjologii i ochrony śródbłonka naczyń krwionośnych, układu nerwowego oraz kolagenu, wynik powyżej 7–8 µmol/l świadczy już o spowolnieniu cyklu metylacji i niedoborze kofaktorów (witamin B2 R-5-P, B6 P-5-P, B9, B12, choliny lub betainy)!
-
„Glukoza na czczo 95 mg/dl – cukrzycy nie ma!”, a po obiedzie śpisz na siedząco
Sam pomiar glukozy rano na czczo to za mało. U wielu osób glukoza rano wygląda przyzwoicie tylko dlatego, że trzustka przez całą noc produkowała ogromne ilości insuliny, aby utrzymać cukier w ryzach! Dopiero zbadanie insuliny, hemoglobiny glikowanej lub założenie sensora ciągłego pomiaru glukozy (CGM) pokazuje, jakie skoki i zjazdy cukru fundują Ci posiłki oraz stres w pracy.
Jak odzyskać energię z zespołem Fizjomedica Szczecin?
Prawdziwa profilaktyka polega na tym, by złapać pożar w zarodku, gdy dymi się pierwsza zapałka, a nie czekać, aż spłonie cały dom! Podczas konsultacji dietetycznej w Fizjomedica Szczecin rozkładamy Twoje dotychczasowe wyniki badań na czynniki pierwsze, łączymy je z Twoimi codziennymi objawami i układamy celowany plan naprawczy (a jeśli w badaniach wyjdzie stan wymagający diagnozy lekarskiej lub leków na receptę – na miejscu współpracujemy z lekarzem medycyny stylu życia!).
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
1. Jak przygotować się do pobrania krwi, aby wyniki były w 100% wiarygodne?
Aby uniknąć zafałszowania wyników: przyjdź do laboratorium rano (najlepiej między 7:00 a 9:00), po przespanej nocy i na czczo (10–12 godzin po lekkiej kolacji). Rano przed badaniem wypij szklankę czystej, niegazowanej wody (odwodnienie sztucznie zagęszcza krew i zawyża parametry morfologii!). Przez 24–48 godzin przed pobraniem unikaj ciężkiego treningu siłowego oraz alkoholu, a suplementy (szczególnie witaminy z grupy B, biotynę i żelazo!) odstaw na 3–5 dni przed badaniem, chyba że sprawdzamy wysycenie w trakcie kuracji.
2. Dlaczego samo badanie żelaza w surowicy nie mówi prawdy o moich zapasach żelaza?
Stężenie żelaza w surowicy jest parametrem niezwykle zmiennym – potrafi zmienić się o kilkadziesiąt procent w ciągu jednej doby pod wpływem posiłku, zarwanej nocy czy drobnego stanu zapalnego. O realnych zapasach żelaza w organizmie mówi dopiero zestawienie ferrytyny (białka magazynującego żelazo), parametrów czerwonokrwinkowych morfologii (HGB, MCV, MCH, RDW) oraz białka ostrej fazy CRP (ponieważ stan zapalny potrafi sztucznie zawyżyć poziom ferrytyny!).
3. Dlaczego suplementuję żelazo od pół roku, a moja ferrytyna prawie w ogóle nie rośnie i boli mnie brzuch?
Ślepa suplementacja dużymi dawkami żelaza rzadko rozwiązuje problem, a wolne żelazo w jelitach dokarmia bakterie patogenne i wywołuje zaparcia lub bóle brzucha! Aby żelazo mogło się wchłonąć i zostać wbudowane do ferrytyny oraz hemoglobiny, potrzebujesz: odpowiedniego zakwaszenia żołądka, zdrowych jelit (brak SIBO/celiakii/Helicobacter pylori) oraz niezbędnych kofaktorów – przede wszystkim miedzi (i ceruloplazminy), witaminy A (retinolu), witaminy C, laktoferyny oraz witamin B12 i B9!
4. Kiedy witamina B12 we krwi wygląda na wysoką lub prawidłową, mimo że w komórkach jest jej za mało?
Zwykłe badanie „całkowitej witaminy B12″ mierzy zarówno formę aktywną, jak i nieaktywną. Wynik w surowicy bywa fałszywie zawyżony przy przerostach bakteryjnych w jelicie cienkim (SIBO – bakterie produkują nieaktywne analogi B12!), przy obciążeniu wątroby lub zaburzeniach transportu komórkowego. Dlatego w Fizjomedica patrzymy na wskaźniki funkcjonalne: holotranskobalaminę (aktywną B12), homocysteinę, MCV w morfologii oraz kwas metylomalonowy (MMA).
5. Czy na pierwszą wizytę do dietetyka klinicznego muszę zrobić od razu cały pakiet badań za kilkaset złotych?
Nie! Jeśli masz jakiekolwiek wyniki badań z ostatnich 6–12 miesięcy, zabierz je ze sobą na pierwszą konsultację (120 zł) w Fizjomedica w Szczecinie. Dopiero po dokładnym wywiadzie zdrowotnym wspólnie ustalimy listę brakujących badań dobraną ściśle do Twoich dolegliwości, dzięki czemu nie wydasz pieniędzy na niepotrzebne oznaczenia.
Literatura
- Soppi, E. T. „Iron deficiency without anemia – a clinical challenge„. Clinical Case Reports 6.6 (2018): 1082-1086. (PMID: 29679348)
- Hannibal, L., Lysne, V., Bjørke-Monsen, A. L., Behringer, S., Grünert, S. C., Spiekerkoetter, U., Jacobsen, D. W., Blom, H. J. „Biomarkers and Algorithms for the Diagnosis of Vitamin B12 Deficiency„. Frontiers in Molecular Biosciences 3 (2016): 27. (PMID: 27379235)
- Collins, J. F., Prohaska, J. R., Knutson, M. D. „Metabolic crossroads of iron and copper„. Nutrition Reviews 68.3 (2010): 133-147. (PMID: 20384844)